« L’Âge de l’abrutissement » — quand un homme nomme l’abîme
Garde Javidan · Poésie
« L’Âge de l’abrutissement » — quand un homme nomme l’abîme
Asr-e Bishouri d’Omid Tootian : un acte d’accusation chanté contre le régime des Mollahs — et, au fond du gouffre, un seul mot qui survit : Espoir
« The Age of Stupefaction » — when a man names the abyss
Asr-e Bishouri by Omid Tootian: a sung indictment against the Mullahs’ regime — and, at the bottom of the chasm, a single word that survives: Hope
«عصر بیشعوری» — وقتی مردی نام پرتگاه را بر زبان می‌آورد
عصر بیشعوری از امید توتیان: کیفرخواستی آوازخوانده علیه رژیم ملاها — و در ژرفای مغاک، تنها یک واژه که زنده می‌ماند: امید
«עידן הטמטום» — כאשר אדם נותן שֵם לַתהום
«עַסְר-ה בישׁוּרי» מאת אומיד טוטיאן: כתב אישום מושר נגד משטר המוללות — ובמעמקי התהום, מילה אחת ויחידה ששורדת: תקווה
« Das Zeitalter der Verblödung » — als ein Mann den Abgrund benennt
Asr-e Bishouri von Omid Tootian: eine gesungene Anklageschrift gegen das Regime der Mullahs — und, am Grund des Abgrunds, ein einziges Wort, das überlebt: Hoffnung
Il est des chansons qui ne consolent pas : elles accusent. Asr-e Bishouri — « L’Âge de l’abrutissement » — d’Omid Tootian est de celles-là. Pendant cinq minutes, une voix dresse l’inventaire des ténèbres d’un pays confisqué, sans une larme de trop, sans une respiration. Puis, au bord de l’abîme, elle se relève. Écoutez d’abord — la traduction française défile sous les images.
« عصر بیشعوری » — Omid Tootian (2019) · sous-titres FR
L’homme qui a nommé l’abîme
Omid Tootian n’élève pas la voix : il énumère. Et son arme est terrible de simplicité — une litanie. Crime après crime, mensonge après mensonge, il empile les pièces du dossier jusqu’au vertige. Ce n’est pas une plainte, c’est un réquisitoire : la forme même du poème — l’accumulation qui étouffe — imite ce qu’elle dénonce, un pays où l’horreur est devenue l’air qu’on respire. C’est la manière des grands accusateurs, de Hugo dans Les Châtiments à la vieille danse macabre : on n’explique pas le mal, on le fait défiler, et il finit par hurler tout seul.
Le titre, à lui seul, est un verdict. Au-delà des morts, l’accusation centrale du poème vise la guerre du régime contre l’intelligence elle-même : « la logique des ânes », « la congélation des pensées », des hommes « prosternés au fond du puits ». Le crime suprême des Mollahs, dit Tootian, n’est pas seulement d’avoir tué des corps — c’est d’avoir institué la bêtise, érigé l’obscurantisme en gouvernement, et tué le sens.
« L’Âge de l’abrutissement » — le poème
Texte original (persan) ci-dessous, et traduction française.
آفتاب کم رمق ، اقتدار سایه ها
ابرهای تیره فام ، ریزش ستاره ها
های و هوی جغد شب ، یورش کلاغها
عصر بیشعوری و منطق الاغها
دستهای پشت پرده ، دشمنان نابکار
اتحاد گرگها ، طعم تلخ روزگار
ناله های سینه سوز و گریه های مادران
قتل عام بی دلیل ، شصت وهفت ، خاوران
جوخه و طناب دار ، غرش تفنگها
لخته های سرخ خون به روی تخته سنگها
دختران باکره ، رهسپار قتلگاه
یک دخول قبل مرگ ، طبق رأی دادگاه
مرگ عشق و عاطفه ، مردمان روسیاه
خاک مرده ریخته ، روی شهر پرگناه
ذهنهای منحرف و انحراف ذهنها
اقتدا به قعر چاه ، انجماد فکرها
چالش گرسنگان ، رؤیت هلال ماه
سرزمین حسرت و عذاب و درد و رنج و آه
قلبهای آهنین ، انفجار عقده ها
زندگی شیک خائنین و سرسپرده ها
قتلهای مستمر و دولت بی اختیار
سیرجانی ، فروهر و فِری و بختیار
زنده زنده سوختن ، آخرین سکانس رکس
بازجویی ترانه با شکنجه های سکس
سینمای ارزشی ، بر مدار لودگی
فیلمهای پوچ و مبتذل ، رواج هرزگی
مطربان خودفروش ، دستبوس هر رئیس
خوش صدا و خوش ادا و خوش لباس و کاسه لیس
ورزش سیاسی و سیاستی پر از دروغ
زنده باد ، مرده باد ، متصل صدای بوق
جنگهای زرگری ، خوک سبز یا بنفش
رأی گیری به زور داس و چکش و درفش
احتکار و اختلاس و پولشویی عجیب
پیش چشم خلق خفته با ظاهری نجیب
ریشه های اختلاف ، مذهب و زبان و قوم
خنده های روس و انگلیس ، نقشه های شوم
انقلاب مخملی و انقلابی ملوس
شادی یواشکی ، خندوانه های لوس
جاهلیت مدرن ، بردگی به سبک نو
دکترین هایدگر ، مارکس ، نیچه یا اوشو
موسم زوال عقل و حکمرانی جنون
عصر بیشعوری و شراره های خشم و خون
دوره افول عشق و انزوا و انحطاط
انقلاب صنعتی ، ازدواج با ربات
شام آخر جهان ، با شراب نیتروژن
کیک زرد هسته ای و قارچهای هیدروژن
همگرایی و وفاق ، در مسیر قهقرا
یک سقوط ناگزیر ، از ورا به ماوراء ( باورها )
یک ندا در دلم باز میدهد نوید
نام تو چه بود مرد ، مباش نا امید
یک صدا در سرم پیچد و دهد نوید
نام من چه بود ؟ امید امید امید امید
Un soleil exsangue, et le règne des ombres ;
des nuées couleur de suie, et la chute des astres ;
la huée du hibou nocturne, l’assaut des corneilles —
l’âge de l’abrutissement, la logique des ânes.
Des mains derrière le rideau, des ennemis félons ;
l’alliance des loups, le goût amer du siècle ;
les sanglots qui brûlent la poitrine, les pleurs des mères,
le massacre sans raison — soixante-sept — Khavaran.
Le peloton et la corde, le rugissement des fusils ;
des caillots rouges de sang sur la pierre nue ;
des vierges en marche vers le lieu de l’abattoir —
*une étreinte avant la mort, selon l’arrêt du tribunal.*
Mort de l’amour et de la tendresse, peuples au front noirci ;
une terre de cadavres versée sur la cité coupable ;
des esprits dévoyés, et le dévoiement des esprits ;
prosternés au fond du puits, congélation des pensées.
La détresse des affamés, et l’on guette le croissant de lune ;
pays du regret, du tourment, de la douleur, de la peine et du soupir ;
des cœurs de fer, l’explosion des rancœurs nouées,
tandis que vivent dans le luxe les traîtres et les valets.
Meurtres sans fin, et un État sans pouvoir ;
Sirjani, Forouhar, Feri, Bakhtiar ;
brûler vifs — l’ultime séquence du Rex ;
l’interrogatoire de Taraneh, et la torture par le sexe.
Un cinéma « de vertu » qui gravite autour de la bouffonnerie ;
des films creux et vulgaires, la débauche érigée en mode ;
des baladins qui se vendent, baisant la main du chef —
belle voix, beaux gestes, beaux habits, et lèche-bottes.
Un sport politisé, une politique gorgée de mensonges ;
« vive ! », « à mort ! », et le klaxon ininterrompu ;
querelles d’orfèvres truquées — cochon vert ou violet —,
et l’on vote sous la faucille, le marteau et l’alène.
Accaparement, détournement, blanchiment prodigieux,
sous les yeux du peuple endormi, sous des dehors de probité ;
les racines de la discorde : la religion, la langue, la tribu ;
et les rires du Russe et de l’Anglais, les plans sinistres.
Révolution de velours, révolutionnaire de salon ;
joies clandestines, niaises émissions pour rire ;
ignorance moderne, esclavage au goût du jour ;
la doctrine de Heidegger, de Marx, de Nietzsche ou d’Osho.
Saison du déclin de la raison, royaume de la démence ;
âge de l’abrutissement, étincelles de fureur et de sang ;
ère du crépuscule de l’amour, de la solitude et de la décadence ;
révolution industrielle, et l’on épouse des robots.
Cène dernière du monde, avec un vin d’azote ;
yellowcake nucléaire et champignons d’hydrogène ;
convergence et concorde — sur le chemin du gouffre —,
une chute inévitable, de l’au-delà vers le par-delà des croyances.
Mais un appel, dans mon cœur, de nouveau m’annonce l’aurore :
« Quel était donc ton nom, homme ? Ne désespère pas. »
Une voix tournoie dans ma tête, et me promet le jour :
« Quel était donc mon nom ? — Espoir. Espoir. Espoir. Espoir. »
Anatomie d’un acte d’accusation
Ce qui frappe d’abord, c’est le refus de l’oubli. Dans un régime qui efface ses crimes, Tootian nomme : Khavaran et les massacres de prisonniers de 1988, l’incendie du Cinéma Rex, Taraneh Mousavi, et les assassinats en chaîne — Sirjani, Forouhar, Feri Farrokhzad, Bakhtiar. Prononcer ces noms, c’est déjà résister : c’est arracher les victimes à l’amnésie imposée. Là est la colonne vertébrale morale du poème.
Vient ensuite le vers le plus insoutenable — et le plus acéré : « une étreinte avant la mort, selon l’arrêt du tribunal ». Le viol des jeunes filles avant l’exécution, pour qu’elles n’entrent pas vierges au paradis, ratifié par une décision de justice. Tout le régime est dans ce vers : le mal déguisé en droit, la piété servant d’alibi à la monstruosité. Rien n’accuse mieux les Mollahs que leur prétention à la sainteté.
Puis le poète arrache les masques. D’un côté, « la vie chic » des fidèles du régime ; de l’autre, le peuple qui guette le croissant de lune — la faim. Les artistes courtisans, « lèche-bottes » ; le détournement et le blanchiment « sous des dehors de probité » ; les divisions ethniques et religieuses sciemment fabriquées ; et, derrière le rideau, « les rires du Russe et de l’Anglais ». Le régime y apparaît pour ce qu’il est : une machine à mentir et à voler, drapée dans la vertu.
Et Tootian voit plus loin que le cliché du « retour au Moyen Âge ». Ce qu’il décrit est une décadence moderne : une « jahiliyya » d’aujourd’hui, un esclavage « au goût du jour », un âge qui convoque Heidegger, Marx, Nietzsche ou Osho pendant que l’esprit se putréfie — le pseudo-savoir comme énième imposture. Jusqu’à la pulsion de mort nucléaire — « yellowcake », « champignons d’hydrogène », « la dernière cène du monde » — celle d’un pouvoir prêt à tout emporter dans sa chute.
La signature : Espoir
Et alors, après quarante vers de nuit ininterrompue, tout bascule. Une seule voix s’élève dans le cœur du poète : « ne désespère pas ». Puis vient la chute — qui est aussi une signature. Car à la question « quel était mon nom ? », la réponse tombe, répétée comme une cloche d’aube : « Espoir, Espoir, Espoir ». Le prénom d’Omid Tootian — Omid — signifie, en persan, Espoir.
Tout le génie est là. On peut dresser l’inventaire complet de toutes les ténèbres d’un régime — la torture, les puits, les bûchers, le mensonge érigé en loi — et découvrir, au plus profond du gouffre, que le seul nom qui ne meurt pas, c’est l’Espérance. Non pas une naïveté : une défiance. L’espoir choisi après avoir tout regardé en face. C’est la victoire la plus tranquille et la plus totale qu’un homme désarmé puisse infliger à une tyrannie : lui survivre par un mot.
Le régime des Mollahs a voulu un âge d’abrutissement. Un poète lui répond, et son nom est Espoir.
Source
Poème & musique : Omid Tootian — عصر بیشعوری (Asr-e Bishouri), 2019. Vidéo officielle : chaîne YouTube Omid Tootian (`youtube.com/watch?v=sH38XtXqu6E`). Traduction française et sous-titres : rédaction de Garde Javidan.
There are songs that do not console: they accuse. Asr-e Bishouri — « The Age of Stupefaction » — by Omid Tootian is one of them. For five minutes, a voice draws up the inventory of the darkness of a confiscated nation, without a single tear too many, without pausing for breath. Then, at the edge of the abyss, it rises again. Listen first — the video carries French subtitles; the full English translation follows below.
« عصر بیشعوری » — Omid Tootian (2019) · sous-titres FR
The man who named the abyss
Omid Tootian does not raise his voice: he enumerates. And his weapon is terrible in its simplicity — a litany. Crime after crime, lie after lie, he piles up the pieces of the case file until the head spins. This is not a lament, it is an indictment: the very form of the poem — the smothering accumulation — mirrors what it denounces, a country where horror has become the very air one breathes. It is the way of the great accusers, from Hugo in Les Châtiments to the old dance of death: one does not explain evil, one makes it file past, and in the end it screams all on its own.
The title alone is a verdict. Beyond the dead, the poem’s central accusation targets the regime’s war against intelligence itself: « the logic of donkeys, » « the freezing of thoughts, » men « prostrate at the bottom of the well. » The supreme crime of the Mullahs, says Tootian, is not merely to have killed bodies — it is to have institutionalized stupidity, to have raised obscurantism into a form of government, and to have murdered meaning.
« The Age of Stupefaction » — the poem
The original text (Persian) is below, along with the English translation.
آفتاب کم رمق ، اقتدار سایه ها
ابرهای تیره فام ، ریزش ستاره ها
های و هوی جغد شب ، یورش کلاغها
عصر بیشعوری و منطق الاغها
دستهای پشت پرده ، دشمنان نابکار
اتحاد گرگها ، طعم تلخ روزگار
ناله های سینه سوز و گریه های مادران
قتل عام بی دلیل ، شصت وهفت ، خاوران
جوخه و طناب دار ، غرش تفنگها
لخته های سرخ خون به روی تخته سنگها
دختران باکره ، رهسپار قتلگاه
یک دخول قبل مرگ ، طبق رأی دادگاه
مرگ عشق و عاطفه ، مردمان روسیاه
خاک مرده ریخته ، روی شهر پرگناه
ذهنهای منحرف و انحراف ذهنها
اقتدا به قعر چاه ، انجماد فکرها
چالش گرسنگان ، رؤیت هلال ماه
سرزمین حسرت و عذاب و درد و رنج و آه
قلبهای آهنین ، انفجار عقده ها
زندگی شیک خائنین و سرسپرده ها
قتلهای مستمر و دولت بی اختیار
سیرجانی ، فروهر و فِری و بختیار
زنده زنده سوختن ، آخرین سکانس رکس
بازجویی ترانه با شکنجه های سکس
سینمای ارزشی ، بر مدار لودگی
فیلمهای پوچ و مبتذل ، رواج هرزگی
مطربان خودفروش ، دستبوس هر رئیس
خوش صدا و خوش ادا و خوش لباس و کاسه لیس
ورزش سیاسی و سیاستی پر از دروغ
زنده باد ، مرده باد ، متصل صدای بوق
جنگهای زرگری ، خوک سبز یا بنفش
رأی گیری به زور داس و چکش و درفش
احتکار و اختلاس و پولشویی عجیب
پیش چشم خلق خفته با ظاهری نجیب
ریشه های اختلاف ، مذهب و زبان و قوم
خنده های روس و انگلیس ، نقشه های شوم
انقلاب مخملی و انقلابی ملوس
شادی یواشکی ، خندوانه های لوس
جاهلیت مدرن ، بردگی به سبک نو
دکترین هایدگر ، مارکس ، نیچه یا اوشو
موسم زوال عقل و حکمرانی جنون
عصر بیشعوری و شراره های خشم و خون
دوره افول عشق و انزوا و انحطاط
انقلاب صنعتی ، ازدواج با ربات
شام آخر جهان ، با شراب نیتروژن
کیک زرد هسته ای و قارچهای هیدروژن
همگرایی و وفاق ، در مسیر قهقرا
یک سقوط ناگزیر ، از ورا به ماوراء ( باورها )
یک ندا در دلم باز میدهد نوید
نام تو چه بود مرد ، مباش نا امید
یک صدا در سرم پیچد و دهد نوید
نام من چه بود ؟ امید امید امید امید
A bloodless sun, and the reign of shadows;
clouds the color of soot, and the falling of the stars;
the screech of the night owl, the onslaught of the crows —
the age of stupefaction, the logic of the donkeys.
Hands behind the curtain, treacherous foes;
the alliance of the wolves, the bitter taste of the age;
the sobs that scorch the breast, the weeping of the mothers,
the slaughter without reason — sixty-seven — Khavaran.
The firing squad and the rope, the roaring of the rifles;
red clots of blood upon the naked stone;
maidens marching toward the killing ground —
an embrace before death, by order of the court.
Death of love and of tenderness, peoples with blackened brows;
a land of corpses poured over the guilty city;
minds led astray, and the leading astray of minds;
prostrate at the bottom of the well, the freezing of all thought.
The anguish of the starving, while they watch for the crescent moon;
land of regret, of torment, of pain, of sorrow and of sighs;
hearts of iron, the bursting of knotted grudges,
while the traitors and the lackeys live in luxury.
Murders without end, and a state with no authority;
Sirjani, Forouhar, Feri, Bakhtiar;
burned alive — the final scene of the Rex;
the interrogation of Taraneh, and torture by sex.
A « virtuous » cinema orbiting around buffoonery;
hollow and vulgar films, debauchery raised to a fashion;
minstrels who sell themselves, kissing the hand of every boss —
fine voice, fine manners, fine clothes, and a bootlicker’s tongue.
A politicized sport, a politics gorged with lies;
« long live! », « death to! », and the unceasing blare of the horn;
rigged goldsmiths’ quarrels — pig green or violet —,
and they vote beneath the sickle, the hammer, and the awl.
Hoarding, embezzlement, prodigious money laundering,
before the eyes of a sleeping people, behind a façade of honor;
the roots of discord: religion, language, tribe;
and the laughter of the Russian and the Englishman, the sinister schemes.
Velvet revolution, parlor revolutionary;
clandestine joys, silly little shows to laugh at;
modern ignorance, slavery in the latest style;
the doctrine of Heidegger, of Marx, of Nietzsche, or of Osho.
Season of the decline of reason, kingdom of madness;
age of stupefaction, sparks of fury and of blood;
era of the twilight of love, of solitude and of decay;
industrial revolution, and they marry robots.
The world’s last supper, with a wine of nitrogen;
nuclear yellowcake and hydrogen mushrooms;
convergence and accord — upon the road to the chasm —,
an inevitable fall, from beyond into the far-beyond of all beliefs.
But a call, within my heart, once more proclaims the dawn:
« What then was your name, man? Do not despair. »
A voice spins through my head, and promises me the day:
« What then was my name? — Hope. Hope. Hope. Hope. »
Anatomy of an indictment
What strikes first is the refusal of forgetting. Within a regime that erases its crimes, Tootian names: Khavaran and the 1988 prison massacres, the burning of the Cinema Rex, Taraneh Mousavi, and the chain of assassinations — Sirjani, Forouhar, Feri Farrokhzad, Bakhtiar. To speak these names is already to resist: it is to tear the victims away from the imposed amnesia. Here lies the moral backbone of the poem.
Then comes the most unbearable line — and the most cutting: « an embrace before death, by order of the court. » The rape of young girls before execution, so that they would not enter paradise as virgins, ratified by a judicial ruling. The whole regime is in that line: evil disguised as law, piety serving as an alibi for monstrosity. Nothing accuses the Mullahs better than their pretension to holiness.
Then the poet tears off the masks. On one side, the « chic life » of the regime’s loyalists; on the other, the people watching for the crescent moon — hunger. The courtier artists, « bootlickers »; embezzlement and money laundering « behind a façade of respectability »; ethnic and religious divisions deliberately manufactured; and, behind the curtain, « the laughter of the Russian and the Englishman. » The regime appears there for what it is: a machine for lying and stealing, draped in virtue.
And Tootian sees further than the cliché of a « return to the Middle Ages. » What he describes is a modern decay: a present-day « jahiliyya, » a slavery « in the latest style, » an age that summons Heidegger, Marx, Nietzsche, or Osho while the spirit rots away — pseudo-knowledge as yet another imposture. All the way to the nuclear death drive — « yellowcake, » « hydrogen mushrooms, » « the world’s last supper » — that of a power ready to drag everything down in its fall.
The signature: Hope
And then, after forty lines of unbroken night, everything turns. A single voice rises in the poet’s heart: « do not despair. » Then comes the closing line — which is also a signature. For to the question « what was my name? », the answer falls, repeated like a bell at dawn: « Hope, Hope, Hope. » The first name of Omid Tootian — Omid — means, in Persian, Hope.
The whole genius is there. One can draw up the complete inventory of all the darkness of a regime — torture, the wells, the pyres, falsehood enthroned as law — and discover, at the very bottom of the chasm, that the only name that does not die is Hope. Not a naïveté: a defiance. Hope chosen after having looked at everything head-on. It is the quietest and most total victory that a disarmed man can inflict upon a tyranny: to outlive it by a single word.
The Mullahs’ regime wanted an age of stupefaction. A poet answers it, and his name is Hope.
Source
Poem & music: Omid Tootian — عصر بیشعوری (Asr-e Bishouri), 2019. Official video: Omid Tootian’s YouTube channel (`youtube.com/watch?v=sH38XtXqu6E`). English translation and subtitles: the Garde Javidan editorial team.
ترانه‌هایی هستند که تسلی نمی‌دهند: متهم می‌کنند. عصر بیشعوری از امید توتیان از همین گونه است. در طول پنج دقیقه، صدایی فهرست تاریکی‌های سرزمینی مصادره‌شده را برمی‌شمارد، بی هیچ اشک زیادی، بی هیچ نفسی. سپس، در لبهٔ پرتگاه، از جای برمی‌خیزد. نخست گوش بسپارید — زیرنویس فرانسوی زیر تصاویر می‌گذرد.
« عصر بیشعوری » — Omid Tootian (2019) · sous-titres FR
مردی که نام پرتگاه را بر زبان آورد
امید توتیان صدایش را بلند نمی‌کند: برمی‌شمارد. و سلاحش با سادگی‌اش هولناک است — یک مرثیهٔ تکرارشونده. جنایت پس از جنایت، دروغ پس از دروغ، اوراق پرونده را تا سرحد سرگیجه روی هم می‌انباشد. این یک شِکوه نیست، یک کیفرخواست است: خودِ فرمِ شعر — انباشتی که خفه می‌کند — همان چیزی را که افشا می‌کند تقلید می‌کند، سرزمینی که در آن وحشت به هوایی بدل شده که نفس می‌کشیم. این شیوهٔ متهم‌کنندگان بزرگ است، از هوگو در مکافات‌ها تا رقص کهنِ مرگ: شر را توضیح نمی‌دهند، آن را به رژه وامی‌دارند، و سرانجام خود به تنهایی فریاد برمی‌آورد.
عنوان، به‌تنهایی، یک حکم است. فراتر از کشتگان، اتهام مرکزی شعر جنگ رژیم با خودِ خرد را نشانه می‌رود: «منطق خران»، «انجماد اندیشه‌ها»، انسان‌هایی که «در ته چاه به سجده افتاده‌اند». برترین جنایت ملاها، توتیان می‌گوید، تنها کشتن جسم‌ها نیست — نهادینه‌کردن حماقت است، برکشیدن تاریک‌اندیشی به مقام حکومت، و کشتنِ معنا.
«عصر بیشعوری» — شعر
متن اصلی (فارسی) در پی می‌آید.
آفتاب کم رمق ، اقتدار سایه ها
ابرهای تیره فام ، ریزش ستاره ها
های و هوی جغد شب ، یورش کلاغها
عصر بیشعوری و منطق الاغها
دستهای پشت پرده ، دشمنان نابکار
اتحاد گرگها ، طعم تلخ روزگار
ناله های سینه سوز و گریه های مادران
قتل عام بی دلیل ، شصت وهفت ، خاوران
جوخه و طناب دار ، غرش تفنگها
لخته های سرخ خون به روی تخته سنگها
دختران باکره ، رهسپار قتلگاه
یک دخول قبل مرگ ، طبق رأی دادگاه
مرگ عشق و عاطفه ، مردمان روسیاه
خاک مرده ریخته ، روی شهر پرگناه
ذهنهای منحرف و انحراف ذهنها
اقتدا به قعر چاه ، انجماد فکرها
چالش گرسنگان ، رؤیت هلال ماه
سرزمین حسرت و عذاب و درد و رنج و آه
قلبهای آهنین ، انفجار عقده ها
زندگی شیک خائنین و سرسپرده ها
قتلهای مستمر و دولت بی اختیار
سیرجانی ، فروهر و فِری و بختیار
زنده زنده سوختن ، آخرین سکانس رکس
بازجویی ترانه با شکنجه های سکس
سینمای ارزشی ، بر مدار لودگی
فیلمهای پوچ و مبتذل ، رواج هرزگی
مطربان خودفروش ، دستبوس هر رئیس
خوش صدا و خوش ادا و خوش لباس و کاسه لیس
ورزش سیاسی و سیاستی پر از دروغ
زنده باد ، مرده باد ، متصل صدای بوق
جنگهای زرگری ، خوک سبز یا بنفش
رأی گیری به زور داس و چکش و درفش
احتکار و اختلاس و پولشویی عجیب
پیش چشم خلق خفته با ظاهری نجیب
ریشه های اختلاف ، مذهب و زبان و قوم
خنده های روس و انگلیس ، نقشه های شوم
انقلاب مخملی و انقلابی ملوس
شادی یواشکی ، خندوانه های لوس
جاهلیت مدرن ، بردگی به سبک نو
دکترین هایدگر ، مارکس ، نیچه یا اوشو
موسم زوال عقل و حکمرانی جنون
عصر بیشعوری و شراره های خشم و خون
دوره افول عشق و انزوا و انحطاط
انقلاب صنعتی ، ازدواج با ربات
شام آخر جهان ، با شراب نیتروژن
کیک زرد هسته ای و قارچهای هیدروژن
همگرایی و وفاق ، در مسیر قهقرا
یک سقوط ناگزیر ، از ورا به ماوراء ( باورها )
یک ندا در دلم باز میدهد نوید
نام تو چه بود مرد ، مباش نا امید
یک صدا در سرم پیچد و دهد نوید
نام من چه بود ؟ امید امید امید امید
کالبدشکافی یک کیفرخواست
آنچه نخست بر دل می‌نشیند، انکارِ فراموشی است. در رژیمی که جنایاتش را پاک می‌کند، توتیان نام می‌برد: خاوران و کشتارهای زندانیان سال ۱۳۶۷، آتش‌سوزی سینما رکس، ترانه موسوی، و قتلهای زنجیره‌ای — سعیدی سیرجانی، فروهر، فری فرخزاد، بختیار. بر زبان آوردن این نام‌ها، خود نوعی مقاومت است: بیرون کشیدن قربانیان از فراموشیِ تحمیلی. ستون فقرات اخلاقی شعر همین‌جاست.
سپس تحمل‌ناپذیرترین — و تیزترین — مصراع از راه می‌رسد: «یک آغوش پیش از مرگ، به حکم دادگاه». تجاوز به دختران جوان پیش از اعدام، تا باکره به بهشت نروند، تصویب‌شده با یک رأی قضایی. تمام رژیم در این مصراع نهفته است: شرّی که در لباس قانون درآمده، تقوایی که بهانهٔ هیولاوارگی شده است. هیچ چیز ملاها را بهتر از ادعای قداست‌شان متهم نمی‌کند.
سپس شاعر نقاب‌ها را برمی‌کند. از یک سو، «زندگی شیک» وفاداران رژیم؛ از سوی دیگر، مردمی که چشم به هلال ماه دوخته‌اند — گرسنگی. هنرمندانِ درباری، «چاپلوسان»؛ اختلاس و پولشویی «در پوشش درستکاری»؛ شکاف‌های قومی و مذهبی که آگاهانه ساخته می‌شوند؛ و، پشت پرده، «خندهٔ روس و انگلیس». رژیم آن‌چنان که هست رخ می‌نماید: ماشینی برای دروغ‌گفتن و دزدیدن، پیچیده در ردای فضیلت.
و توتیان فراتر از کلیشهٔ «بازگشت به قرون وسطی» می‌بیند. آنچه او وصف می‌کند یک انحطاط مدرن است: یک «جاهلیت» امروزین، بردگی‌ای «به مُد روز»، عصری که هایدگر، مارکس، نیچه یا اوشو را احضار می‌کند در حالی که روح می‌گندد — دانش دروغین همچون شیادیِ چندم. تا میل مرگ‌آور هسته‌ای — «کیک زرد»، «قارچهای هیدروژنی»، «شام آخر جهان» — میلِ قدرتی که آماده است همه چیز را در سقوط خود با خود ببرد.
امضا: امید
و آنگاه، پس از چهل مصراع از شبِ بی‌وقفه، همه چیز دگرگون می‌شود. تنها یک صدا در قلب شاعر برمی‌خیزد: «نومید مشو». سپس فرود از راه می‌رسد — که در عین حال یک امضا نیز هست. زیرا در پاسخ به پرسش «نام من چه بود؟»، پاسخ فرومی‌افتد، تکرارشونده همچون ناقوس سپیده‌دم: «امید، امید، امید». نام کوچک امید توتیان — امید — در فارسی به معنای امید است.
تمام نبوغ همین‌جاست. می‌توان فهرست کامل همهٔ تاریکی‌های یک رژیم را برشمرد — شکنجه، چاه‌ها، آتش‌گاه‌ها، دروغی که قانون شده — و در ژرف‌ترین نقطهٔ مغاک کشف کرد که تنها نامی که نمی‌میرد، امید است. نه یک ساده‌لوحی: یک سرکشی. امیدی که پس از رویارویی با همه چیز برگزیده شده است. این آرام‌ترین و کامل‌ترین پیروزی است که انسانی بی‌سلاح می‌تواند بر یک استبداد تحمیل کند: زنده ماندن از او با یک واژه.
رژیم ملاها عصری از بیشعوری خواست. شاعری به او پاسخ میدهد، و نامش امید است.
منبع
شعر و موسیقی: امید توتیان — عصر بیشعوری (Asr-e Bishouri)، ۲۰۱۹. ویدئوی رسمی: کانال یوتیوب امید توتیان (`youtube.com/watch?v=sH38XtXqu6E`). ترجمهٔ فرانسوی و زیرنویس‌ها: تحریریهٔ گارد جاویدان.
יש שירים שאינם מנחמים: הם מאשימים. «עַסְר-ה בישׁוּרי» — «עידן הטמטום» — מאת אומיד טוטיאן הוא אחד מהם. במשך חמש דקות, קול אחד עורך את מצאי החשכה של ארץ שנגזלה, בלי דמעה מיותרת אחת, בלי נשימה אחת. ואז, על שפת התהום, הוא קם מחדש. הקשיבו תחילה — בסרטון כתוביות בצרפתית; התרגום המלא לעברית מובא למטה.
« عصر بیشعوری » — Omid Tootian (2019) · sous-titres FR
האיש שנתן שֵם לַתהום
אומיד טוטיאן אינו מרים את קולו: הוא מונה. ונשקו נורא בפשטותו — ליטניה. פשע אחר פשע, שקר אחר שקר, הוא עורם את ראיות התיק עד לסחרחורת. אין זו קובלנה, זהו כתב אישום: עצם צורת השיר — ההצטברות החונקת — מחקה את מה שהיא מוקיעה, ארץ שבה הזוועה הפכה לאוויר שנושמים. זוהי דרכם של המאשימים הגדולים, מהוגו ב«עונשים» (Les Châtiments) ועד מחול המוות העתיק: אין מסבירים את הרוע, מעבירים אותו לפנינו בתהלוכה, והוא מסיים בצעקה בכוחות עצמו.
הכותרת לבדה היא פסק דין. מעבר למתים, ההאשמה המרכזית של השיר מכוונת אל מלחמת המשטר בתבונה עצמה: «היגיון החמורים», «הקפאת המחשבות», אנשים «משתחווים בקרקעית הבאר». הפשע העליון של המוללות, אומר טוטיאן, אינו רק שהרגו גופים — אלא שמיסדו את הטיפשות, הציבו את האפלנות לשלטון, והרגו את המשמעות.
«עידן הטמטום» — השיר
הטקסט המקורי (פרסית) למטה, ולאחריו התרגום.
آفتاب کم رمق ، اقتدار سایه ها
ابرهای تیره فام ، ریزش ستاره ها
های و هوی جغد شب ، یورش کلاغها
عصر بیشعوری و منطق الاغها
دستهای پشت پرده ، دشمنان نابکار
اتحاد گرگها ، طعم تلخ روزگار
ناله های سینه سوز و گریه های مادران
قتل عام بی دلیل ، شصت وهفت ، خاوران
جوخه و طناب دار ، غرش تفنگها
لخته های سرخ خون به روی تخته سنگها
دختران باکره ، رهسپار قتلگاه
یک دخول قبل مرگ ، طبق رأی دادگاه
مرگ عشق و عاطفه ، مردمان روسیاه
خاک مرده ریخته ، روی شهر پرگناه
ذهنهای منحرف و انحراف ذهنها
اقتدا به قعر چاه ، انجماد فکرها
چالش گرسنگان ، رؤیت هلال ماه
سرزمین حسرت و عذاب و درد و رنج و آه
قلبهای آهنین ، انفجار عقده ها
زندگی شیک خائنین و سرسپرده ها
قتلهای مستمر و دولت بی اختیار
سیرجانی ، فروهر و فِری و بختیار
زنده زنده سوختن ، آخرین سکانس رکس
بازجویی ترانه با شکنجه های سکس
سینمای ارزشی ، بر مدار لودگی
فیلمهای پوچ و مبتذل ، رواج هرزگی
مطربان خودفروش ، دستبوس هر رئیس
خوش صدا و خوش ادا و خوش لباس و کاسه لیس
ورزش سیاسی و سیاستی پر از دروغ
زنده باد ، مرده باد ، متصل صدای بوق
جنگهای زرگری ، خوک سبز یا بنفش
رأی گیری به زور داس و چکش و درفش
احتکار و اختلاس و پولشویی عجیب
پیش چشم خلق خفته با ظاهری نجیب
ریشه های اختلاف ، مذهب و زبان و قوم
خنده های روس و انگلیس ، نقشه های شوم
انقلاب مخملی و انقلابی ملوس
شادی یواشکی ، خندوانه های لوس
جاهلیت مدرن ، بردگی به سبک نو
دکترین هایدگر ، مارکس ، نیچه یا اوشو
موسم زوال عقل و حکمرانی جنون
عصر بیشعوری و شراره های خشم و خون
دوره افول عشق و انزوا و انحطاط
انقلاب صنعتی ، ازدواج با ربات
شام آخر جهان ، با شراب نیتروژن
کیک زرد هسته ای و قارچهای هیدروژن
همگرایی و وفاق ، در مسیر قهقرا
یک سقوط ناگزیر ، از ورا به ماوراء ( باورها )
یک ندا در دلم باز میدهد نوید
نام تو چه بود مرد ، مباش نا امید
یک صدا در سرم پیچد و دهد نوید
نام من چه بود ؟ امید امید امید امید
שמש תשושה, וממשלת הצללים;
עננים בגוון פיח, ונפילת הכוכבים;
יללת ינשוף הלילה, מתקפת העורבים —
עידן הטמטום, היגיון החמורים.
ידיים מאחורי הפרגוד, אויבים נבזים;
ברית הזאבים, טעמו המר של הדור;
הזעקות הצורבות את החזה, בכי האמהות,
הטבח ללא טעם — שישים ושבע — ח’אוואראן.
כיתת היורים והחבל, שאגת הרובים;
קרישי דם אדומים על פני האבן החשופה;
בתולות צועדות אל מקום המטבחיים —
חיבוק אחד לפני המוות, על פי פסק הדין של בית המשפט.
מות האהבה והרוך, עמים מושחרי מצח;
אדמת פגרים שפוכה על פני העיר החוטאת;
רוחות נתעות, ונתיעת הרוחות;
משתחווים בקרקעית הבאר, הקפאת המחשבות.
מצוקת הרעבים, וצופים אל סהר הירח;
ארץ הגעגוע, היגון, הכאב, הסבל והאנחה;
לבבות של ברזל, התפוצצות הטינות הקשורות,
בעוד שוכנים בפאר הבוגדים והמשרתים.
רציחות בלי קץ, ומדינה חסרת כוח;
סירג’אני, פורוהר, פֵרי, בח’תיאר;
לשרוף חיים — הסצנה האחרונה של רקס;
חקירת תראנה, והעינוי במין.
קולנוע «של מידה טובה» הסובב סביב הליצנות;
סרטים ריקים וגסים, ההפקרות מוקמת לאופנה;
נוודי-זמר המוכרים עצמם, נושקים ליד המנהיג —
קול יפה, מחווֹת יפות, בגדים יפים, ומלקקי נעליים.
ספורט מפוּלָּט, ופוליטיקה גדושת שקרים;
«יחי!», «מוות ל!», וצופר בלתי פוסק;
מריבות צורפים מזויפות — חזיר ירוק או סגול —,
ובוחרים תחת המגל, הפטיש והמרצע.
אגירה, מעילה, הלבנת הון מופלאה,
לנגד עיני העם הישֵן, במחלצות של יושר;
שורשי המחלוקת: הדת, הלשון, השבט;
וצחוקם של הרוסי והאנגלי, התוכניות המרושעות.
מהפכת קטיפה, מהפכן של טרקלין;
שמחות במחתרת, תוכניות צחוק טיפשיות;
בערות מודרנית, עבדות לפי טעם הזמן;
תורתם של היידגר, מרקס, ניטשה או אושו.
עונת שקיעת התבונה, ממלכת השיגעון;
עידן הטמטום, ניצוצות של זעם ודם;
עידן דמדומי האהבה, הבדידות והניוון;
מהפכה תעשייתית, ונישאים לרובוטים.
סעודה אחרונה של העולם, ביין של חנקן;
עוגת אורניום גרעינית ופטריות מימן;
התכנסות והסכמה — בדרך אל התהום —,
מפלה בלתי נמנעת, מן המעֵבר אל מעֵבר לאמונות.
אך קול קורא, בליבי, מבשר שוב את השחר:
«מה היה שמך, איש? אל תתייאש.»
קול אחד מסתחרר בראשי, ומבטיח לי את היום:
«מה היה שמי? — תקווה, תקווה, תקווה, תקווה.»
אנטומיה של כתב אישום
מה שמכה תחילה הוא הסירוב לשכוח. במשטר המוחק את פשעיו, טוטיאן נוקב בשמות: ח’אוואראן וטבח האסירים של 1988, שריפת סינמה רקס, תראנה מוסוי, וסדרת ההתנקשויות — סירג’אני, פורוהר, פֵרי פרח’זאד, בח’תיאר. להגות שמות אלה — זו כבר התנגדות: זו חטיפת הקורבנות מן השִכחה הכפויה. כאן עמוד השדרה המוסרי של השיר.
ואז בא הטור הבלתי נסבל ביותר — והחד ביותר: «חיבוק אחד לפני המוות, על פי פסק הדין של בית המשפט». אונס הנערות הצעירות לפני ההוצאה להורג, כדי שלא ייכנסו בתולות לגן עדן, מאושר בהחלטה משפטית. כל המשטר מצוי בטור הזה: הרוע המחופש למשפט, האדיקות המשמשת אליבי למפלצתיות. דבר אינו מאשים את המוללות טוב יותר מן יומרתם לקדושה.
אחר כך תולש המשורר את המסכות. מצד אחד, «החיים השיקיים» של נאמני המשטר; מצד שני, העם הצופה אל סהר הירח — הרעב. אמני החצר, «מלקקי הנעליים»; המעילה והלבנת ההון «במחלצות של יושר»; הפילוגים האתניים והדתיים המיוצרים במזיד; ומאחורי הפרגוד, «צחוקו של הרוסי ושל האנגלי». המשטר מופיע בו כפי שהוא: מכונה לשקר ולגזול, עטופה במידה טובה.
וטוטיאן רואה רחוק יותר מן הקלישאה של «חזרה ליְמֵי הביניים». מה שהוא מתאר הוא ניוון מודרני: «ג’אהיליה» של ימינו, עבדות «לפי טעם הזמן», עידן המזמן את היידגר, מרקס, ניטשה או אושו בעוד הרוח מתפוררת — ידע-מדומה כתחבולה נוספת. עד כדי דחף המוות הגרעיני — «yellowcake», «פטריות מימן», «סעודתו האחרונה של העולם» — דחף של שלטון המוכן לגרור הכול עמו במפלתו.
החתימה: תקווה
ואז, אחרי ארבעים טורים של לילה בלתי פוסק, הכול מתהפך. קול אחד ויחיד עולה בלב המשורר: «אל תתייאש». ואז באה הסיומת — שהיא גם חתימה. כי על השאלה «מה היה שמי?», התשובה נופלת, חוזרת כפעמון של שחר: «תקווה, תקווה, תקווה». שמו הפרטי של אומיד טוטיאן — אומיד — פירושו, בפרסית, תקווה.
כל הגאונות טמונה כאן. אפשר לערוך את המצאי המלא של כל חשכת המשטר — העינויים, הבארות, המוקדים, השקר המוקם לחוק — ולגלות, בעומק התהום, שהשם היחיד שאינו מת, הוא התקווה. לא תמימות: התרסה. התקווה הנבחרת אחרי שהביטו בכול נכוחה. זהו הניצחון השָקֵט והמוחלט ביותר שאדם חסר נשק יכול להמיט על עריצות: לשרוד אותה במילה אחת.
משטר המוללות חפץ בעידן של טמטום. משורר משיב לו, ושמו תקווה.
מקור
שיר ולחן: אומיד טוטיאן — عصر بیشعوری (Asr-e Bishouri), 2019. סרטון רשמי: ערוץ היוטיוב של אומיד טוטיאן (`youtube.com/watch?v=sH38XtXqu6E`). תרגום לעברית וכתוביות: מערכת Garde Javidan.
Es gibt Lieder, die nicht trösten: Sie klagen an. Asr-e Bishouri — « Das Zeitalter der Verblödung » — von Omid Tootian gehört zu diesen. Fünf Minuten lang verzeichnet eine Stimme das Inventar der Finsternis eines geraubten Landes, ohne eine Träne zu viel, ohne einen Atemzug. Dann, am Rande des Abgrunds, richtet sie sich wieder auf. Hören Sie zuerst — das Video trägt französische Untertitel; die vollständige deutsche Übersetzung folgt weiter unten.
« عصر بیشعوری » — Omid Tootian (2019) · sous-titres FR
Der Mann, der den Abgrund benannt hat
Omid Tootian erhebt nicht die Stimme: Er zählt auf. Und seine Waffe ist von schrecklicher Einfachheit — eine Litanei. Verbrechen um Verbrechen, Lüge um Lüge schichtet er die Akten des Falls aufeinander, bis zum Schwindel. Es ist keine Klage, es ist eine Anklageschrift: Die Form des Gedichts selbst — die erstickende Anhäufung — ahmt das nach, was sie anprangert, ein Land, in dem das Grauen zur Luft geworden ist, die man atmet. Es ist die Art der großen Ankläger, von Hugo in den Châtiments bis zum alten Totentanz: Man erklärt das Böse nicht, man lässt es vorüberziehen, und am Ende schreit es ganz von allein.
Der Titel allein ist ein Urteil. Über die Toten hinaus zielt die zentrale Anklage des Gedichts auf den Krieg des Regimes gegen die Intelligenz selbst: « die Logik der Esel », « das Erfrieren der Gedanken », Menschen, « auf dem Grund des Brunnens niedergeworfen ». Das höchste Verbrechen der Mullahs, sagt Tootian, besteht nicht nur darin, Körper getötet zu haben — es besteht darin, die Dummheit zur Institution erhoben, den Obskurantismus zur Regierung gemacht und den Sinn getötet zu haben.
« Das Zeitalter der Verblödung » — das Gedicht
Originaltext (Persisch) weiter unten, samt deutscher Übersetzung.
آفتاب کم رمق ، اقتدار سایه ها
ابرهای تیره فام ، ریزش ستاره ها
های و هوی جغد شب ، یورش کلاغها
عصر بیشعوری و منطق الاغها
دستهای پشت پرده ، دشمنان نابکار
اتحاد گرگها ، طعم تلخ روزگار
ناله های سینه سوز و گریه های مادران
قتل عام بی دلیل ، شصت وهفت ، خاوران
جوخه و طناب دار ، غرش تفنگها
لخته های سرخ خون به روی تخته سنگها
دختران باکره ، رهسپار قتلگاه
یک دخول قبل مرگ ، طبق رأی دادگاه
مرگ عشق و عاطفه ، مردمان روسیاه
خاک مرده ریخته ، روی شهر پرگناه
ذهنهای منحرف و انحراف ذهنها
اقتدا به قعر چاه ، انجماد فکرها
چالش گرسنگان ، رؤیت هلال ماه
سرزمین حسرت و عذاب و درد و رنج و آه
قلبهای آهنین ، انفجار عقده ها
زندگی شیک خائنین و سرسپرده ها
قتلهای مستمر و دولت بی اختیار
سیرجانی ، فروهر و فِری و بختیار
زنده زنده سوختن ، آخرین سکانس رکس
بازجویی ترانه با شکنجه های سکس
سینمای ارزشی ، بر مدار لودگی
فیلمهای پوچ و مبتذل ، رواج هرزگی
مطربان خودفروش ، دستبوس هر رئیس
خوش صدا و خوش ادا و خوش لباس و کاسه لیس
ورزش سیاسی و سیاستی پر از دروغ
زنده باد ، مرده باد ، متصل صدای بوق
جنگهای زرگری ، خوک سبز یا بنفش
رأی گیری به زور داس و چکش و درفش
احتکار و اختلاس و پولشویی عجیب
پیش چشم خلق خفته با ظاهری نجیب
ریشه های اختلاف ، مذهب و زبان و قوم
خنده های روس و انگلیس ، نقشه های شوم
انقلاب مخملی و انقلابی ملوس
شادی یواشکی ، خندوانه های لوس
جاهلیت مدرن ، بردگی به سبک نو
دکترین هایدگر ، مارکس ، نیچه یا اوشو
موسم زوال عقل و حکمرانی جنون
عصر بیشعوری و شراره های خشم و خون
دوره افول عشق و انزوا و انحطاط
انقلاب صنعتی ، ازدواج با ربات
شام آخر جهان ، با شراب نیتروژن
کیک زرد هسته ای و قارچهای هیدروژن
همگرایی و وفاق ، در مسیر قهقرا
یک سقوط ناگزیر ، از ورا به ماوراء ( باورها )
یک ندا در دلم باز میدهد نوید
نام تو چه بود مرد ، مباش نا امید
یک صدا در سرم پیچد و دهد نوید
نام من چه بود ؟ امید امید امید امید
Eine blutleere Sonne, und die Herrschaft der Schatten;
rußfarbene Wolken, und der Sturz der Gestirne;
das Schreien des nächtlichen Uhus, der Ansturm der Krähen —
das Zeitalter der Verblödung, die Logik der Esel.
Hände hinter dem Vorhang, niederträchtige Feinde;
das Bündnis der Wölfe, der bittere Geschmack der Zeit;
das Schluchzen, das die Brust verbrennt, das Weinen der Mütter,
das Massaker ohne Grund — siebenundsechzig — Khavaran.
Das Erschießungskommando und der Strick, das Brüllen der Gewehre;
rote Blutgerinnsel auf dem nackten Stein;
Jungfrauen auf dem Marsch zur Schlachtstätte —
eine Umarmung vor dem Tod, gemäß dem Urteil des Gerichts.
Tod der Liebe und der Zärtlichkeit, Völker mit geschwärzter Stirn;
eine Erde aus Leichen, ausgegossen über die schuldige Stadt;
verirrte Geister, und die Verirrung der Geister;
niedergeworfen auf dem Grund des Brunnens, das Erfrieren der Gedanken.
Die Not der Hungernden, und man erspäht die Mondsichel;
Land des Bedauerns, der Qual, des Schmerzes, der Pein und des Seufzers;
eiserne Herzen, die Explosion der geknoteten Verbitterung,
während im Luxus die Verräter leben und die Lakaien.
Endlose Morde, und ein Staat ohne Macht;
Sirjani, Forouhar, Feri, Bakhtiar;
bei lebendigem Leib verbrennen — die letzte Szene des Rex;
das Verhör der Taraneh, und die Folter durch das Geschlecht.
Ein Kino « der Tugend », das um die Possenreißerei kreist;
hohle und vulgäre Filme, die Ausschweifung zur Mode erhoben;
Gaukler, die sich verkaufen, die Hand des Chefs küssend —
schöne Stimme, schöne Gesten, schöne Kleider, und Speichellecker.
Ein politisierter Sport, eine von Lügen strotzende Politik;
« es lebe! », « nieder mit! », und die unaufhörliche Hupe;
verlogene Goldschmiedezwiste — grünes Schwein oder violettes —,
und man wählt unter Sichel, Hammer und Ahle.
Hortung, Veruntreuung, ungeheure Geldwäsche,
vor den Augen des schlafenden Volkes, im Anschein der Rechtschaffenheit;
die Wurzeln der Zwietracht: die Religion, die Sprache, der Stamm;
und das Lachen des Russen und des Engländers, die finsteren Pläne.
Samtene Revolution, Salon-Revolutionär;
heimliche Freuden, alberne Lachshows;
moderne Ignoranz, Sklaverei nach neuestem Geschmack;
die Doktrin Heideggers, Marx’, Nietzsches oder Oshos.
Jahreszeit des Verfalls der Vernunft, Königreich des Wahnsinns;
Zeitalter der Verblödung, Funken aus Wut und Blut;
Ära der Dämmerung der Liebe, der Einsamkeit und des Niedergangs;
industrielle Revolution, und man heiratet Roboter.
Letztes Abendmahl der Welt, mit einem Wein aus Stickstoff;
nukleares Yellowcake und Wasserstoffpilze;
Konvergenz und Eintracht — auf dem Weg zum Abgrund —,
ein unausweichlicher Sturz, vom Jenseits ins Über-Jenseits der Glaubenslehren.
Doch ein Ruf, in meinem Herzen, verkündet mir aufs Neue das Morgenrot:
« Wie war doch dein Name, Mann? Verzweifle nicht. »
Eine Stimme wirbelt in meinem Kopf, und verheißt mir den Tag:
« Wie war doch mein Name? — Hoffnung. Hoffnung. Hoffnung. Hoffnung. »
Anatomie einer Anklageschrift
Was zuerst auffällt, ist die Weigerung des Vergessens. In einem Regime, das seine Verbrechen auslöscht, nennt Tootian beim Namen: Khavaran und die Gefangenenmassaker von 1988, den Brand des Kino Rex, Taraneh Mousavi und die Mordserie — Sirjani, Forouhar, Feri Farrokhzad, Bakhtiar. Diese Namen auszusprechen ist bereits Widerstand: Es bedeutet, die Opfer der erzwungenen Amnesie zu entreißen. Darin liegt das moralische Rückgrat des Gedichts.
Dann kommt der unerträglichste — und schärfste — Vers: « eine Umarmung vor dem Tod, gemäß dem Urteil des Gerichts ». Die Vergewaltigung junger Mädchen vor der Hinrichtung, damit sie nicht als Jungfrauen ins Paradies einziehen, ratifiziert durch einen Gerichtsbeschluss. Das ganze Regime steckt in diesem Vers: das Böse, als Recht verkleidet, die Frömmigkeit als Alibi für die Monstrosität. Nichts klagt die Mullahs besser an als ihr Anspruch auf Heiligkeit.
Dann reißt der Dichter die Masken herunter. Auf der einen Seite das « schicke Leben » der Getreuen des Regimes; auf der anderen das Volk, das die Mondsichel erspäht — der Hunger. Die höfischen Künstler, « Speichellecker »; die Veruntreuung und die Geldwäsche « unter dem Anschein der Rechtschaffenheit »; die ethnischen und religiösen Spaltungen, bewusst fabriziert; und, hinter dem Vorhang, « das Lachen des Russen und des Engländers ». Das Regime erscheint hier als das, was es ist: eine Maschine, die lügt und stiehlt, drapiert in Tugend.
Und Tootian sieht weiter als das Klischee der « Rückkehr ins Mittelalter ». Was er beschreibt, ist eine moderne Dekadenz: eine « Dschahiliyya » von heute, eine Sklaverei « nach neuestem Geschmack », ein Zeitalter, das Heidegger, Marx, Nietzsche oder Osho beschwört, während der Geist verfault — das Pseudowissen als x-ter Betrug. Bis hin zum nuklearen Todestrieb — « Yellowcake », « Wasserstoffpilze », « das letzte Abendmahl der Welt » — der einer Macht, die bereit ist, alles mit in ihren Sturz zu reißen.
Die Signatur: Hoffnung
Und dann, nach vierzig Versen ununterbrochener Nacht, kippt alles. Eine einzige Stimme erhebt sich im Herzen des Dichters: « verzweifle nicht ». Dann kommt der Schlussfall — der zugleich eine Signatur ist. Denn auf die Frage « wie war mein Name? » fällt die Antwort, wiederholt wie eine Morgenglocke: « Hoffnung, Hoffnung, Hoffnung ». Der Vorname von Omid Tootian — Omid — bedeutet auf Persisch Hoffnung.
Das ganze Genie liegt darin. Man kann das vollständige Inventar aller Finsternis eines Regimes aufstellen — die Folter, die Brunnen, die Scheiterhaufen, die zum Gesetz erhobene Lüge — und im tiefsten Grund des Abgrunds entdecken, dass der einzige Name, der nicht stirbt, die Hoffnung ist. Keine Naivität: ein Trotz. Die Hoffnung, gewählt, nachdem man allem ins Auge gesehen hat. Es ist der stillste und vollständigste Sieg, den ein waffenloser Mensch einer Tyrannei zufügen kann: sie zu überleben durch ein einziges Wort.
Das Regime der Mullahs wollte ein Zeitalter der Verblödung. Ein Dichter antwortet ihm, und sein Name ist Hoffnung.
Quelle
Gedicht & Musik: Omid Tootian — عصر بیشعوری (Asr-e Bishouri), 2019. Offizielles Video: YouTube-Kanal Omid Tootian (`youtube.com/watch?v=sH38XtXqu6E`). Deutsche Übersetzung und Untertitel: Redaktion von Garde Javidan.
