« Jina, tu ne mourras pas »
Jina Mahsa Amini · 2022 – 2026
« Jina, tu ne mourras pas »
Quatre ans après : Femme, Vie, Liberté fut le prélude. La révolution du Lion et Soleil en est le chapitre. Rendez-vous dimanche 20 septembre, veille de ses vingt-sept ans.
“Jina, you will not die”
Four years on: Woman, Life, Freedom was the prelude. The Lion and Sun Revolution is the chapter. Join us on Sunday, September 20 — the eve of her twenty-seventh birthday.
«ژینا، تو نمیمیری»
چهار سال پس از آن روز: «زن، زندگی، آزادی» پیشدرآمد بود و «انقلاب شیر و خورشید» فصلِ آن است. یکشنبه ۲۹ شهریور، شبِ بیستوهفتمین زادروزش، کنار هم خواهیم بود.
« ז’ינה, את לא תמותי »
ארבע שנים אחרי: « אישה, חיים, חירות » הייתה הפתיחה. מהפכת האריה והשמש היא הפרק. נתראה ביום ראשון, 20 בספטמבר — ערב יום הולדתה העשרים ושבעה.
Il est des noms que l’on grave sur une pierre pour qu’ils y reposent. Et il est des noms que l’on grave sur une pierre pour qu’ils s’en relèvent.
À Saqqez, au cimetière d’Aïchi, sur la tombe d’une jeune fille de vingt-deux ans, sa famille a fait écrire, en kurde, cette phrase : « Jina chérie, tu ne mourras pas. Ton nom deviendra un symbole. »
Ils ne savaient pas qu’ils écrivaient une prophétie.
Farzand e Iran va jan fadayeh mihan
فرزند ایران و جان فدای میهن
Jina Mahsa Amini, 22 ans — Baa Sharaf
Ce qui s’est passé
Il faut d’abord dire les faits, sèchement, parce que le régime a tout fait pour les noyer.
Jina est née le 21 septembre 1999 à Saqqez, dans le Kurdistan d’Iran. Jina à la maison, Mahsa pour l’état civil. Une jeune fille comme tant d’autres, qui aimait la vie.
En septembre 2022, elle vient à Téhéran avec sa famille. Le 13 septembre, à l’entrée de l’autoroute Shahid Haghani, la police des mœurs (Gasht-e Ershad) l’arrête sous les yeux de son frère. Le motif : un voile « non conforme ». Une mèche de cheveux. C’est pour une mèche de cheveux que la République islamique jette une jeune fille dans son fourgon.
Quelques heures plus tard, elle est à l’hôpital Kasra, dans le coma. Elle n’en reviendra pas. Le 16 septembre 2022, Jina nous quitte. Le régime parle de « malaise », de « maladie ancienne ». Son père dément. Le pays entier a compris.
Le 17 septembre, à Saqqez, des femmes arrachent leur voile au-dessus de sa tombe. Un cri s’élève, en kurde : « Jin, Jiyan, Azadî ». Et en quelques jours, sans traducteur, sans dictionnaire, tout l’Iran le reprend en persan : « Zan, Zendegi, Azadi » — Femme, Vie, Liberté.
Voilà la première chose que Jina a donnée à l’Iran : la preuve que ce pays n’a qu’un seul cœur. Une fille kurde de Saqqez, et c’est Téhéran, Tabriz, Chiraz, Zahedan, Racht et Mashhad qui se lèvent.
Le régime a répondu comme il répond toujours. Selon Iran International, au moins 552 manifestants ont été tués en 2022, des milliers jetés en prison, et les pendaisons n’ont plus cessé depuis. Sa famille, elle, n’a jamais eu la paix : son père interpellé aux anniversaires, les passeports confisqués pour l’empêcher d’aller recevoir, à Strasbourg, le prix Sakharov décerné en 2023 à Jina et au mouvement Femme, Vie, Liberté.
Et avec elle, tant d’autres enfants de l’Iran.
Farzand e Iran va jan fadayeh mihan
فرزند ایران و جان فدای میهن
Nika Shakarami, 16 ans — Baa Sharaf
Sarina Esmailzadeh, 16 ans — Baa Sharaf
Majidreza Rahnavard, 23 ans — Baa Sharaf, pendu en public à une grue à Mashhad, le 12 décembre 2022.
Ce qu’ils n’ont pas compris
Ils ont cru tuer une jeune fille. Ils ont allumé une nation.
Ils ont cru qu’une mèche de cheveux était un crime. C’était un drapeau.
Ils ont cru qu’en l’enterrant à Saqqez, ils l’enterraient au bout du pays. Saqqez n’est pas le bout de l’Iran : Saqqez est l’Iran.
Ils ont cru que le voile était un tissu. Il était leur doctrine entière. Car ce voile imposé n’est pas une coutume, ce n’est pas un détail : c’est le premier article de l’idéologie islamique qui gouverne le pays depuis 1979, la main posée sur la tête de chaque femme pour dire à chaque Iranien : tu n’es pas libre, et tu ne t’appartiens pas. En l’arrachant, les femmes d’Iran n’ont pas ôté un foulard. Elles ont déchiré un régime.
Ils ont cru que la peur tiendrait. La peur est tombée à Saqqez, sur une tombe, et elle ne s’est jamais relevée.
Le prélude
Femme, Vie, Liberté n’a pas vaincu en 2022. Mais il faut regarder l’Histoire en face : les révolutions ne gagnent jamais du premier coup. Elles s’annoncent. Elles se cherchent. Elles apprennent.
En 2022, le peuple iranien a appris qu’il n’avait plus peur. Il a appris qu’il était un. Il lui manquait encore une chose : une direction, un nom autour duquel se rassembler, un drapeau qui ne soit pas celui des occupants.
Un an plus tard, le 7 septembre 2023, le prince Reza Pahlavi le disait en toutes lettres :
« L’anniversaire du meurtre de la fille de l’Iran, la Javid Nâm Mahsa Amini, est une occasion importante pour que vous, millions d’Iraniens soucieux de votre pays, de toutes les classes et de tous les groupes, unis les uns aux autres, lanciez une vague nouvelle de notre révolution nationale. »
Une vague nouvelle. Il ne parlait pas d’un deuil. Il parlait d’une suite.
Le 15 septembre 2024, il ajoutait :
« La voix de Mahsa Amini est toujours vivante, et le chemin de tous les héros Javid Nâm de la patrie, qui ont donné leur vie pour la liberté et la dignité de l’Iran, continue. Criez leurs noms glorieux d’une voix forte ; partagez l’histoire de leur courage ; soyez aux côtés de leurs familles valeureuses ; et tenez-vous épaule contre épaule face au régime de la République islamique. Ensemble, nous sommes plus forts. »
Puis vint janvier 2026.
Les 8 et 9 janvier, des millions d’Iraniens sont sortis dans la nuit. Et qu’ont fait les jeunes femmes, ce soir-là ? Ce que les femmes de Saqqez avaient fait au-dessus de la tombe de Jina. Le Prince l’a raconté le 19 avril 2026 : « Des jeunes femmes ont arraché leur voile devant les forces de sécurité armées. » Le même geste. Trois ans et quatre mois plus tard. Mais cette fois, derrière elles, il y avait un drapeau : le Lion et le Soleil. Et un nom.
Le régime a de nouveau répondu par les balles. Plus de 40 000 héros, selon le Prince, en ont payé le prix.
Le 8 mars 2026, pour la Journée des femmes, il a nommé ce qui était en train de naître :
« En ce 8 mars, j’honore le souvenir de toutes les femmes qui se sont battues pour la liberté de l’Iran et qui, par leur courage et leur sacrifice, ont gardé allumée la flamme de l’espoir. Je crois que le chemin de la révolution du Lion et Soleil mènera enfin à l’aube lumineuse de la liberté et de la justice en Iran. »
Voilà la vérité de ces quatre années. Femme, Vie, Liberté fut le prélude. La révolution du Lion et Soleil en est le chapitre. Ce ne sont pas deux mouvements. C’est un seul souffle, qui a appris à marcher. Jina a ouvert la porte ; la jeunesse de janvier l’a franchie, le Lion et le Soleil à la main.
À Zan, Zendegi, Azadi a répondu Mard, Mihan, Abadi — Homme, Patrie, Prospérité. La femme et l’homme, la vie et la patrie, la liberté et la renaissance : la phrase de l’Iran est enfin complète.
À toi, Jina
Jina, tu aurais eu vingt-sept ans ce lundi.
Tu n’as pas eu le temps d’aimer, de voyager, de vieillir. Ils t’ont pris tout cela pour une mèche de cheveux.
Mais regarde ce que tu as fait de ta courte vie.
Tu es née dans une ville que le monde ne savait pas placer sur une carte, et le monde entier a appris à dire Saqqez.
Tu portais un prénom kurde que l’état civil n’avait pas écrit, et c’est ce prénom-là que quatre-vingt-dix millions d’Iraniens ont crié.
Tu es tombée seule, dans un fourgon, entre les mains de ceux qui se disent gardiens de la vertu. Et tu t’es relevée multitude.
Ils voulaient que tu sois un exemple. Tu es devenue un symbole. Ta famille l’avait écrit sur ta pierre. L’Iran l’a écrit dans son Histoire.
Tu ne mourras pas, Jina. Tu es Javid Nâm — celle dont le nom ne meurt jamais.
Dimanche 20 septembre : nous serons là
Iran Paad vous donne rendez-vous dimanche 20 septembre 2026, pour Jina, à la veille de ses vingt-sept ans, et pour tous les Javid Nâm de Femme, Vie, Liberté et de la révolution du Lion et Soleil.
Rendez-vous à 15h30, place du Trocadéro, à Paris : Mahsa Day Paris. Voir l’affiche, les vidéos et l’appel « Pour toi, Jina ».
Venez avec son nom. Venez avec le Lion et le Soleil. Venez pour que ceux qui l’ont arrêtée, ceux qui l’ont frappée, ceux qui ont menti sur ce qu’ils lui ont fait sachent que le monde n’a pas oublié, et qu’il n’oubliera pas.
« Ma melat-e kabirim, Iran ro pas migirim. » — « Nous sommes une grande nation, nous reprendrons l’Iran. »
— le cri qui conclut le message du Prince du 7 septembre 2023.
Jin, Jiyan, Azadî. Zan, Zendegi, Azadi. Femme, Vie, Liberté.
Payandeh Iran. Javid Shah.
Sources : faits biographiques et chronologie : Wikipédia ; bilan de 2022 : Iran International ; messages de Reza Pahlavi : 7 septembre 2023, 15 septembre 2024, 8 mars 2026, 19 avril 2026 (citations traduites de l’original persan ou anglais publié sur son site officiel).
There are names carved in stone so that they may rest there. And there are names carved in stone so that they may rise from it.
In Saqqez, in Aichi cemetery, on the grave of a twenty-two-year-old girl, her family had these words engraved in Kurdish: “Dear Jina, you will not die. Your name will become a symbol.”
They did not know they were writing a prophecy.
Farzand e Iran va jan fadayeh mihan
فرزند ایران و جان فدای میهن
Jina Mahsa Amini, 22 — Baa Sharaf
What happened
First, the facts — stated plainly, because the regime did everything it could to drown them.
Jina was born on September 21, 1999, in Saqqez, in Iran’s Kurdistan. Jina at home, Mahsa on her papers. A young woman like so many others, who loved life.
In September 2022 she travelled to Tehran with her family. On September 13, at the entrance of the Shahid Haghani expressway, the morality police (Gasht-e Ershad) arrested her in front of her brother. The charge: an “improper” hijab. A strand of hair. For a strand of hair, the Islamic Republic threw a young woman into its van.
A few hours later she was in a coma at Kasra Hospital. She never woke up. On September 16, 2022, Jina left us. The regime spoke of a “fainting spell”, of an “old illness”. Her father denied it. The whole country understood.
On September 17, in Saqqez, women tore off their headscarves above her grave. A cry rose in Kurdish: “Jin, Jiyan, Azadî.” Within days, with no translator and no dictionary, all of Iran was shouting it in Persian: “Zan, Zendegi, Azadi” — Woman, Life, Freedom.
That was the first thing Jina gave Iran: proof that this country has only one heart. A Kurdish girl from Saqqez — and Tehran, Tabriz, Shiraz, Zahedan, Rasht and Mashhad rose.
The regime answered as it always does. According to Iran International, at least 552 protesters were killed in 2022, thousands were jailed, and the hangings have never stopped since. Her family has never known peace: her father detained on anniversaries, their passports confiscated to stop them from travelling to Strasbourg to receive the Sakharov Prize, awarded in 2023 to Jina and the Woman, Life, Freedom movement.
And with her, so many other children of Iran.
Farzand e Iran va jan fadayeh mihan
فرزند ایران و جان فدای میهن
Nika Shakarami, 16 — Baa Sharaf
Sarina Esmailzadeh, 16 — Baa Sharaf
Majidreza Rahnavard, 23 — Baa Sharaf, hanged in public from a crane in Mashhad on December 12, 2022.
What they never understood
They thought they were killing a girl. They set a nation alight.
They thought a strand of hair was a crime. It was a flag.
They thought that by burying her in Saqqez they were burying her at the far end of the country. Saqqez is not the far end of Iran: Saqqez is Iran.
They thought the veil was a piece of cloth. It was their entire doctrine. The forced veil is not a custom, not a detail: it is the first article of the Islamic ideology that has ruled the country since 1979 — a hand laid on every woman’s head to tell every Iranian: you are not free, and you do not belong to yourself. When the women of Iran tore it off, they did not remove a scarf. They tore a regime.
They thought fear would hold. Fear fell in Saqqez, on a grave, and it never got up again.
The prelude
Woman, Life, Freedom did not win in 2022. But history must be looked in the face: revolutions never win at the first attempt. They announce themselves. They search. They learn.
In 2022, the Iranian people learned that they were no longer afraid. They learned that they were one. One thing was still missing: a direction, a name to rally around, a flag that did not belong to the occupiers.
A year later, on September 7, 2023, Prince Reza Pahlavi said it plainly:
“The anniversary of the murder of Iran’s daughter, the eternal Mahsa Amini, is an important opportunity for you — millions of concerned Iranians from every walk of life and every group, united with one another — to launch a new wave of our national revolution.”
A new wave. He was not speaking of mourning. He was speaking of what comes next.
On September 15, 2024, he added:
“Mahsa Amini’s voice lives on, and the path of all the immortal heroes of our homeland, who sacrificed their lives for the freedom and dignity of Iran, continues. Shout their eternal names. Share their stories of courage. Stand by their brave families. Stand shoulder to shoulder against the Islamic Republic regime. Together, we are stronger.”
Then came January 2026.
On January 8 and 9, millions of Iranians walked out into the night. And what did the young women do that night? What the women of Saqqez had done above Jina’s grave. The Prince described it on April 19, 2026: “Young women tore off their headscarves in front of armed security forces.” The same gesture — three years and four months later. But this time, behind them, there was a flag: the Lion and Sun. And a name.
Once again the regime answered with bullets. More than 40,000 heroes, in the Prince’s words, paid the price.
On March 8, 2026, International Women’s Day, he named what was being born:
“On this 8th of March, I honor the memory of every woman who fought for Iran’s freedom and who, with courage and sacrifice, kept the flame of hope alive. I believe that the path of the Lion and Sun Revolution will lead, at last, to the bright dawn of freedom and justice in Iran.”
That is the truth of these four years. Woman, Life, Freedom was the prelude. The Lion and Sun Revolution is the chapter. These are not two movements. They are one breath that learned to walk. Jina opened the door; the youth of January walked through it, the Lion and Sun in hand.
To Zan, Zendegi, Azadi came the answer Mard, Mihan, Abadi — Man, Homeland, Prosperity. Woman and man, life and homeland, freedom and renewal: Iran’s sentence is finally complete.
To you, Jina
Jina, you would have turned twenty-seven this Monday.
You never had time to love, to travel, to grow old. They took all of that from you for a strand of hair.
But look at what you made of your short life.
You were born in a town the world could not find on a map — and the whole world learned to say Saqqez.
You carried a Kurdish name your papers never recorded — and it is that name ninety million Iranians shouted.
You fell alone, in a van, in the hands of men who call themselves guardians of virtue. And you rose again as a multitude.
They wanted to make you an example. You became a symbol. Your family wrote it on your stone. Iran wrote it into its history.
You will not die, Jina. You are Javid Nâm — the one whose name never dies.
Sunday, September 20: we will be there
Iran Paad invites you to gather on Sunday, September 20, 2026, for Jina, on the eve of her twenty-seventh birthday, and for all the Javid Nâm of Woman, Life, Freedom and of the Lion and Sun Revolution.
Meet at 3:30 pm, Place du Trocadéro, Paris: Mahsa Day Paris. See the poster, the videos and the call “For you, Jina”.
Come with her name. Come with the Lion and Sun. Come so that those who arrested her, those who beat her, those who lied about what they did to her know that the world has not forgotten — and never will.
“Ma melat-e kabirim, Iran ro pas migirim.” — “We are a great nation; we will take Iran back.”
— the rallying cry that closes the Prince’s message of September 7, 2023.
Jin, Jiyan, Azadî. Zan, Zendegi, Azadi. Woman, Life, Freedom.
Payandeh Iran. Javid Shah.
Sources: biography and timeline: Wikipedia; 2022 toll: Iran International; Reza Pahlavi’s messages: September 7, 2023, September 15, 2024, March 8, 2026, April 19, 2026 (quotations from his official website; the 2023 message is translated from the Persian original).
نامهایی هست که بر سنگ مینویسند تا در آن آرام بگیرند. و نامهایی هست که بر سنگ مینویسند تا از آن برخیزند.
در سقز، در گورستان آیچی، بر سنگ مزار دختری بیستودوساله، خانوادهاش به کُردی این جمله را نوشتند: «ژینا جان، تو نمیمیری؛ نامت رمز خواهد شد.»
نمیدانستند که پیشگویی مینویسند.
فرزند ایران و جان فدای میهن
ژینا مهسا امینی، ۲۲ ساله — با شرف
آنچه رخ داد
نخست باید واقعیتها را گفت، بیپیرایه؛ چون رژیم هر کاری کرد تا آنها را غرق کند.
ژینا در ۳۰ شهریور ۱۳۷۸ (۲۱ سپتامبر ۱۹۹۹) در سقز، در کردستانِ ایران، به دنیا آمد. در خانه ژینا، در شناسنامه مهسا. دختری مثل بسیاری از دختران این سرزمین، که زندگی را دوست میداشت.
در شهریور ۱۴۰۱ با خانوادهاش به تهران آمد. روز ۲۲ شهریور، در ورودی بزرگراه شهید حقانی، گشت ارشاد او را جلوی چشمان برادرش بازداشت کرد. اتهام: «حجاب نامناسب». یک طره مو. جمهوری اسلامی برای یک طره مو، دختری جوان را به درون ون خود پرتاب کرد.
چند ساعت بعد، او در بیمارستان کسری در کما بود. دیگر چشم نگشود. در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ ژینا از میان ما رفت. رژیم از «غش» و «بیماری قبلی» سخن گفت. پدرش آن را تکذیب کرد. و همهٔ کشور فهمید.
روز ۲۶ شهریور، در سقز، زنان بر سر مزار او روسری از سر برداشتند. فریادی به کُردی برخاست: «ژن، ژیان، ئازادی». و در چند روز، بیمترجم و بیفرهنگ لغت، سراسر ایران آن را به فارسی فریاد زد: «زن، زندگی، آزادی».
این نخستین هدیهٔ ژینا به ایران بود: اثباتِ اینکه این سرزمین تنها یک قلب دارد. دختری کُرد از سقز — و تهران، تبریز، شیراز، زاهدان، رشت و مشهد برخاستند.
رژیم همانگونه پاسخ داد که همیشه میدهد. به گزارش ایران اینترنشنال، در سال ۲۰۲۲ دستکم ۵۵۲ معترض کشته شدند، هزاران نفر به زندان افتادند و از آن پس اعدامها هرگز متوقف نشد. خانوادهاش نیز هرگز آرامش نداشت: پدرش در سالگردها بازداشت شد و گذرنامههایشان را ضبط کردند تا نتوانند برای دریافت جایزهٔ ساخاروف، که در سال ۲۰۲۳ به ژینا و جنبش «زن، زندگی، آزادی» اهدا شد، به استراسبورگ بروند.
و همراه با او، چه بسیار فرزندان دیگرِ ایران.
فرزند ایران و جان فدای میهن
نیکا شاکرمی، ۱۶ ساله — با شرف
سارینا اسماعیلزاده، ۱۶ ساله — با شرف
مجیدرضا رهنورد، ۲۳ ساله — با شرف، که در ۲۱ آذر ۱۴۰۱ در مشهد، در ملأ عام، از جرثقیل به دار آویخته شد.
آنچه هرگز نفهمیدند
خیال کردند دختری را میکشند. ملتی را به آتش کشیدند.
خیال کردند یک طره مو جرم است. پرچم بود.
خیال کردند با خاکسپاریاش در سقز، او را در دورترین گوشهٔ کشور دفن میکنند. سقز گوشهٔ ایران نیست: سقز، ایران است.
خیال کردند حجاب یک تکه پارچه است. تمامِ ایدئولوژیشان بود. حجاب اجباری نه یک رسم است و نه یک جزئیات: نخستین اصلِ ایدئولوژی اسلامی است که از ۱۳۵۷ بر این کشور چنگ انداخته؛ دستی که بر سر هر زن گذاشته میشود تا به هر ایرانی بگوید: تو آزاد نیستی و از آنِ خودت نیستی. زنان ایران وقتی آن را از سر برداشتند، روسری برنداشتند. رژیمی را دریدند.
خیال کردند ترس پابرجا میماند. ترس در سقز، بر سر یک مزار، فرو افتاد و دیگر هرگز برنخاست.
پیشدرآمد
«زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ پیروز نشد. اما باید به تاریخ در چشم نگریست: انقلابها هرگز در نخستین بار پیروز نمیشوند. خود را اعلام میکنند. در جستوجوی راهاند. میآموزند.
در ۱۴۰۱، ملت ایران آموخت که دیگر نمیترسد. آموخت که یکی است. تنها یک چیز هنوز کم بود: یک مسیر، نامی برای گردآمدن گرد آن، و پرچمی که پرچمِ اشغالگران نباشد.
یک سال بعد، در ۱۶ شهریور ۱۴۰۲، شاهزاده رضا پهلوی این را بیپرده گفت:
«سالگرد قتل دختر ایران، جاویدنام مهسا امینی، فرصت مهمیست تا شما، میلیونها ایرانی دغدغهمند از هر قشر و گروه، متحد با هم، موج نوینی از انقلاب ملی ما را کلید بزنید.»
موجی نوین. او از سوگ سخن نمیگفت. از ادامه سخن میگفت.
در ۲۵ شهریور ۱۴۰۳ افزود:
«صدای مهسا امینی همچنان زنده است و راه همه قهرمانان جاویدنام وطن که جان خود را برای آزادی و سربلندی ایران فدا کردند، ادامه دارد. نام پرافتخارشان را با صدای رسا فریاد بزنید؛ داستان شجاعتشان را به اشتراک بگذارید؛ یاور خانوادههای دلیرشان باشید؛ و دوشادوش هم در برابر رژیم جمهوری اسلامی بایستید. ما با هم قویتریم.»
و سپس دیماه ۱۴۰۴ فرا رسید.
در ۱۸ و ۱۹ دی، میلیونها ایرانی به دل شب آمدند. و زنان جوان آن شب چه کردند؟ همان کاری که زنان سقز بر سر مزار ژینا کرده بودند. شاهزاده در ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ آن را روایت کرد: «زنان جوان در برابر نیروهای مسلح امنیتی روسری از سر برداشتند.» همان حرکت — سه سال و چهار ماه بعد. اما این بار، پشت سرشان، پرچمی بود: شیر و خورشید. و یک نام.
رژیم بار دیگر با گلوله پاسخ داد. به گفتهٔ شاهزاده، بیش از ۴۰ هزار قهرمان آن بها را پرداختند.
در ۱۷ اسفند ۱۴۰۴، در روز جهانی زن، او آنچه را که در حال زاده شدن بود نام نهاد:
«در این هشتم مارس، یاد و نام همه زنانی را که برای آزادی ایران جنگیدند و با شجاعت و فداکاری چراغ امید را روشن نگه داشتند گرامی میدارم. ایمان دارم که مسیر انقلاب شیر و خورشید سرانجام به طلوع روشن آزادی و عدالت در ایران خواهد انجامید.»
این است حقیقتِ این چهار سال. «زن، زندگی، آزادی» پیشدرآمد بود. «انقلاب شیر و خورشید» فصلِ آن است. اینها دو جنبش نیستند. یک نَفَساند که راه رفتن آموخت. ژینا در را گشود؛ جوانانِ دیماه از آن گذشتند، شیر و خورشید در دست.
به «زن، زندگی، آزادی» پاسخ آمد: «مرد، میهن، آبادی». زن و مرد، زندگی و میهن، آزادی و آبادی: جملهٔ ایران سرانجام کامل شد.
برای تو، ژینا
ژینا، این دوشنبه بیستوهفت ساله میشدی.
فرصت نیافتی عاشق شوی، سفر کنی، پیر شوی. همهٔ اینها را برای یک طره مو از تو گرفتند.
اما ببین با عمر کوتاهت چه کردی.
در شهری به دنیا آمدی که جهان جایش را روی نقشه نمیدانست — و همهٔ جهان آموخت که بگوید سقز.
نامی کُردی داشتی که در شناسنامهات نوشته نشد — و همان نام را نود میلیون ایرانی فریاد زدند.
تنها، درون یک ون، در دستان کسانی که خود را پاسدار فضیلت مینامند، افتادی. و انبوه برخاستی.
میخواستند از تو عبرت بسازند. نماد شدی. خانوادهات آن را بر سنگت نوشت. ایران آن را در تاریخش نوشت.
تو نمیمیری، ژینا. تو جاویدنامی.
یکشنبه ۲۹ شهریور: ما آنجا خواهیم بود
ایران پاد شما را به گردهمایی در یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ (۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶) فرا میخواند؛ برای ژینا، در شبِ بیستوهفتمین زادروزش، و برای همهٔ جاویدنامانِ «زن، زندگی، آزادی» و «انقلاب شیر و خورشید».
ساعت ۱۵:۳۰، میدان تروکادرو، پاریس: روز مهسا. پوستر، ویدیوها و فراخوان «برای تو، ژینا».
با نامِ او بیایید. با شیر و خورشید بیایید. بیایید تا آنان که بازداشتش کردند، آنان که او را زدند، آنان که دربارهٔ آنچه با او کردند دروغ گفتند، بدانند که جهان فراموش نکرده است — و فراموش نخواهد کرد.
«ما ملت کبیریم، ایران رو پس میگیریم!»
— شعاری که پیام شاهزاده در ۱۶ شهریور ۱۴۰۲ با آن به پایان میرسد.
ژن، ژیان، ئازادی. زن، زندگی، آزادی.
پاینده ایران. جاوید شاه.
منابع: زندگینامه و گاهشمار: ویکیپدیا؛ آمار ۲۰۲۲: ایران اینترنشنال؛ پیامهای رضا پهلوی: ۱۶ شهریور ۱۴۰۲، ۲۵ شهریور ۱۴۰۳، ۱۷ اسفند ۱۴۰۴، ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ (متن اصلی از وبسایت رسمی).
יש שמות שחורטים באבן כדי שינוחו בה. ויש שמות שחורטים באבן כדי שיקומו ממנה.
בסקז, בבית הקברות אַיְצ’י, על קברה של נערה בת עשרים ושתיים, חרטה משפחתה בכורדית את המשפט הזה: « ז’ינה יקירתי, את לא תמותי. שמך יהפוך לסמל. »
הם לא ידעו שהם כותבים נבואה.
Farzand e Iran va jan fadayeh mihan
فرزند ایران و جان فدای میهن
ז’ינה מהסא אמיני, בת 22 — Baa Sharaf
מה שקרה
קודם כול יש לומר את העובדות, ביובש, כי המשטר עשה הכול כדי להטביע אותן.
ז’ינה נולדה ב-21 בספטמבר 1999 בסקז, בכורדיסטן של איראן. ז’ינה בבית, מהסא בתעודת הזהות. נערה כמו רבות אחרות, שאהבה את החיים.
בספטמבר 2022 הגיעה לטהרן עם משפחתה. ב-13 בספטמבר, בכניסה לכביש המהיר שהיד חקאני, עצרה אותה משטרת המוסר (גַשְׁת-א-ארשאד) לנגד עיני אחיה. העילה: חיג’אב « לא הולם ». קווצת שיער. בגלל קווצת שיער השליכה הרפובליקה האסלאמית נערה צעירה לתוך הניידת שלה.
כעבור שעות ספורות שכבה בבית החולים כַּסְרָה, בתרדמת. היא לא התעוררה. ב-16 בספטמבר 2022 ז’ינה הלכה מאיתנו. המשטר דיבר על « התעלפות », על « מחלה קודמת ». אביה הכחיש. המדינה כולה הבינה.
ב-17 בספטמבר, בסקז, נשים הסירו את כיסויי ראשן מעל קברה. זעקה עלתה בכורדית: « Jin, Jiyan, Azadî« . ותוך ימים, בלי מתורגמן ובלי מילון, כל איראן צעקה אותה בפרסית: « Zan, Zendegi, Azadi » — אישה, חיים, חירות.
זו המתנה הראשונה שז’ינה נתנה לאיראן: ההוכחה שלארץ הזאת יש לב אחד. נערה כורדית מסקז — וטהרן, תבריז, שיראז, זאהדאן, רשת ומשהד קמו.
המשטר הגיב כפי שהוא מגיב תמיד. לפי Iran International, לפחות 552 מפגינים נהרגו ב-2022, אלפים הושלכו לכלא, ומאז התליות לא פסקו. גם משפחתה לא ידעה שקט: אביה נעצר בימי השנה, ודרכוניהם הוחרמו כדי למנוע מהם לנסוע לשטרסבורג לקבל את פרס סחרוב, שהוענק ב-2023 לז’ינה ולתנועת « אישה, חיים, חירות ».
ועמה, כל כך הרבה ילדים אחרים של איראן.
Farzand e Iran va jan fadayeh mihan
فرزند ایران و جان فدای میهن
ניקה שאכרמי, בת 16 — Baa Sharaf
סרינה אסמאעילזאדה, בת 16 — Baa Sharaf
מג’ידרזא רהנורד, בן 23 — Baa Sharaf, שנתלה בפומבי על מנוף במשהד ב-12 בדצמבר 2022.
מה שהם לא הבינו מעולם
הם חשבו שהם הורגים נערה. הם הציתו אומה.
הם חשבו שקווצת שיער היא פשע. היא הייתה דגל.
הם חשבו שבקבורתה בסקז הם קוברים אותה בקצה המדינה. סקז איננה קצה איראן: סקז היא איראן.
הם חשבו שהחיג’אב הוא פיסת בד. הוא היה כל הדוקטרינה שלהם. החיג’אב הכפוי איננו מנהג ואיננו פרט שולי: הוא הסעיף הראשון של האידאולוגיה האסלאמית ששולטת במדינה מאז 1979 — יד המונחת על ראשה של כל אישה כדי לומר לכל איראני: אינך חופשי, ואינך שייך לעצמך. כשנשות איראן קרעו אותו, הן לא הסירו צעיף. הן קרעו משטר.
הם חשבו שהפחד יחזיק. הפחד נפל בסקז, על קבר, ומעולם לא קם שוב.
הפתיחה
« אישה, חיים, חירות » לא ניצחה ב-2022. אבל יש להביט בהיסטוריה בעיניים: מהפכות לעולם אינן מנצחות בפעם הראשונה. הן מבשרות את עצמן. הן מחפשות. הן לומדות.
ב-2022 למד העם האיראני שהוא כבר לא מפחד. הוא למד שהוא אחד. חסר עוד דבר אחד: כיוון, שם להתלכד סביבו, דגל שאינו דגל הכובשים.
שנה אחר כך, ב-7 בספטמבר 2023, אמר זאת הנסיך רזא פהלווי במפורש:
« יום השנה לרצח בת איראן, מהסא אמיני, שנשמתה לעד — הוא הזדמנות חשובה שבה אתם, מיליוני איראנים הדואגים למולדתם, מכל שכבה ומכל קבוצה, מאוחדים זה עם זה, תצתו גל חדש של המהפכה הלאומית שלנו. »
גל חדש. הוא לא דיבר על אבל. הוא דיבר על המשך.
ב-15 בספטמבר 2024 הוסיף:
« קולה של מהסא אמיני עדיין חי, ודרכם של כל גיבורי המולדת שנשמתם לעד, שנתנו את חייהם למען חירותה וכבודה של איראן, נמשכת. צעקו את שמותיהם המפוארים בקול רם; שתפו את סיפור אומץ ליבם; עמדו לצד משפחותיהם האמיצות; ועמדו כתף אל כתף מול משטר הרפובליקה האסלאמית. יחד אנחנו חזקים יותר. »
ואז הגיע ינואר 2026.
ב-8 וב-9 בינואר יצאו מיליוני איראנים אל הלילה. ומה עשו הנשים הצעירות באותו לילה? את מה שעשו נשות סקז מעל קברה של ז’ינה. הנסיך תיאר זאת ב-19 באפריל 2026: « נשים צעירות קרעו את כיסויי ראשן מול כוחות הביטחון החמושים. » אותה מחווה — שלוש שנים וארבעה חודשים מאוחר יותר. אבל הפעם, מאחוריהן, היה דגל: האריה והשמש. ושם.
שוב הגיב המשטר בכדורים. יותר מ-40,000 גיבורים, כדברי הנסיך, שילמו את המחיר.
ב-8 במרץ 2026, יום האישה הבין-לאומי, הוא נתן שם למה שנולד:
« ב-8 במרץ הזה אני מוקיר את זכרן של כל הנשים שנלחמו למען חירותה של איראן, ושבאומץ ובהקרבה שמרו על להבת התקווה. אני מאמין שדרכה של מהפכת האריה והשמש תוביל, לבסוף, אל השחר הזוהר של החירות והצדק באיראן. »
זו האמת של ארבע השנים האלה. « אישה, חיים, חירות » הייתה הפתיחה. מהפכת האריה והשמש היא הפרק. אין אלה שתי תנועות. זו נשימה אחת שלמדה ללכת. ז’ינה פתחה את הדלת; צעירי ינואר עברו בה, האריה והשמש בידיהם.
ל-Zan, Zendegi, Azadi השיבו Mard, Mihan, Abadi — גבר, מולדת, שגשוג. אישה וגבר, חיים ומולדת, חירות ותקומה: המשפט של איראן הושלם סוף-סוף.
אלייך, ז’ינה
ז’ינה, ביום שני הזה היית בת עשרים ושבע.
לא היה לך זמן לאהוב, לטייל, להזדקן. את כל זה לקחו ממך בגלל קווצת שיער.
אבל הביטי מה עשית בחייך הקצרים.
נולדת בעיר שהעולם לא ידע למצוא על המפה — והעולם כולו למד לומר סקז.
נשאת שם כורדי שתעודת הזהות שלך לא רשמה — ואת השם הזה צעקו תשעים מיליון איראנים.
נפלת לבד, בתוך ניידת, בידי מי שקוראים לעצמם שומרי המוסר. וקמת — המון.
הם רצו לעשות ממך דוגמה. הפכת לסמל. משפחתך כתבה זאת על אבנך. איראן כתבה זאת בדברי ימיה.
את לא תמותי, ז’ינה. את Javid Nâm — זו ששמה לעולם אינו מת.
יום ראשון, 20 בספטמבר: אנחנו נהיה שם
Iran Paad מזמינה אתכם להתכנס ביום ראשון, 20 בספטמבר 2026, למען ז’ינה, בערב יום הולדתה העשרים ושבעה, ולמען כל ה-Javid Nâm של « אישה, חיים, חירות » ושל מהפכת האריה והשמש.
נפגשים ב-15:30, כיכר טרוקדרו, פריז: Mahsa Day. הכרזה, הסרטונים והקריאה « בשבילך, ז’ינה ».
בואו עם שמה. בואו עם האריה והשמש. בואו כדי שמי שעצרו אותה, מי שהיכו אותה, מי ששיקרו על מה שעשו לה, יידעו שהעולם לא שכח — ולא ישכח.
« Ma melat-e kabirim, Iran ro pas migirim » — « אנחנו אומה גדולה, אנחנו ניקח את איראן בחזרה. »
— הקריאה שחותמת את מסר הנסיך מ-7 בספטמבר 2023.
Jin, Jiyan, Azadî. Zan, Zendegi, Azadi. אישה, חיים, חירות.
Payandeh Iran. Javid Shah.
מקורות: ביוגרפיה וכרונולוגיה: ויקיפדיה; מאזן 2022: Iran International; מסרי רזא פהלווי: 7 בספטמבר 2023, 15 בספטמבר 2024, 8 במרץ 2026, 19 באפריל 2026 (הציטוטים מתורגמים מהמקור באתר הרשמי).
Un commentaire